poniedziałek, 25 marzec 2019 21:12

ŚWIATOWY DZIEŃ POEZJI

Napisał 
Oceń ten artykuł
(1 głos)

Z okazji przypadającego 21 marca Światowego Dnia Poezji chcielibyśmy przypomnieć postać i twórczość Wojciecha Breowicza (1902-1966) – mało znanego poety – rodem pochodzącego z Osobnicy, dziennikarza, redaktora pism ludowych, działacza wiejskiego i emigracyjnego, człowieka o fascynującym życiorysie.

Breowicz w 1932 r. wyemigrował do Brazylii, gdzie był m.in. nauczycielem i organizatorem szkół dla polskich pionierów-osadników w stanie Paraná. W czasie II Wojny Światowej wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod wodzą generała Sikorskiego. Zmarł w brazylijskiej Kurytybie.

Pierwszy z dostępnych w PBC zbiorów poezji Breowicza to „Echa wiejskie” (wyd. 1928).
Utwory zawarte w tym tomie to proste, acz pod względem rymów i rytmu nienaganne, wiersze o wsi, przyrodzie i życiu rolnika – „garść kwiatków z chłopskiej niwy” jak nazywa je sam autor. Adresatami tych wierszy są przede wszystkim mieszkańcy wsi, rolnicy, ludzie ze środowiska, w którym się wychował. Jak sam pisze:

„Nie dla was możni śpiewam swoje zwrotki,
Boć dla mnie obce są szczyty Parnasu;
Lecz dla tych, którym braćmi są stokrotki
I róże polne – szum niwy i lasu.”

Niektóre z wierszy zawartych w „Echach…” mają charakter niemal religijny. Poeta zwraca się w nich do samego Boga:

„Za te bezdenne błękitów otchłanie,
Gdzie tylko srebrny gwiazd pył rozproszony;
I gdzie nic nie ma – prócz Ciebie, o Panie –
Bądź pochwalony!”

W Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej mamy też dwa tomy utworów wybranych („Wybór utworów”) Wojciecha Breowicza, wydane po wojnie, w 1956 r., w serii „Biblioteka Pisarzy Chłopskich”. Pierwszy tom te zawiera wiersze m.in. te pisane w Brazylii, dotyczące losu polskich pionierów trzebiących ogromne lasy w Paranie oraz tęsknoty brazylijskich Polaków za ojczyzną. Są tu też utwory z czasów wojny pisane w Anglii i Szkocji i twórczość powojenna. Drugi tom zawiera pamiętniki Breowicza (nie-poezję).

Breowicz, jako działacz ludowy, już przed wojną miał lewicowe poglądy. Nie zaznaczają się one wyraźnie w jego „Echach wiejskich”, ale są już widoczne w utworach z dekady 1930 dotyczących m.in. uczestników zjazdów, wieców i strajków rolniczych zabitych przez policję (np. wiersz "Cieniom poległych braci"):

„Wam coście legli na rodzinnych progach
W obronie prawa i wolności ludu –
Nieśmiertelności niech świeci pożoga
W wiekach, co przyjdą wśród rozświtów cudu…
(…)
Lecz idzie chwila, bracia-męczennicy,
Że lud zdobędzie prawną palmę władztwa
I Sprawiedliwość rozpali w Świątnicy –                                                                                   
Po latach knuta, bezprawia, łajdactwa!”

W latach powojennych Breowicz "skręca" jeszcze bardziej w lewo, pisząc pełne patosu wiersze w duchu komunistycznego internacjonalizmu, jak np. tu:

„Modry Dunaj, Jang-tse-kiang czy Ob
Takie same wody toczą jak La Plata –
Taki sam jest wszędzie robotnik i chłop,
Twórczy dziedzice – karmiciele świata.”

Można mieć krytyczny stosunek do poety - działacza z Osobnicy i nie zgadzać się z jego pozytywnym stosunkiem do Polski Ludowej, warto jednak poznać jego ciekawą twórczość, w której odzwierciedlają się koleje jego życia: chłopska dola na rodzimej Jasielszczyźnie, życie emigranta w Brazylii, przeżycia wojenne.

Breowicz był osobą pełną sprzeczności – z jednej strony był człowiekiem religijnym i walczył w oddziałach polskich na Zachodzie, z drugiej, miał poglądy mocno lewicowe, a niektóre jego powojenne utwory wpisują się wręcz w wierszowaną propagandę komunistyczną. Na usprawiedliwienie poety można tu podać fakt, że zarówno jako chłop w przedwojennej Polsce jak i jako emigrant w Brazylii zetknął się z realną niesprawiedliwością społeczną – brutalnym tłumieniem chłopskich strajków przez policję czy też z wyzyskiem i zastraszaniem osadników przez południowoamerykańskich latyfundystów (zwanych przez niego całkiem adekwatnie „feudałami”). Te doświadczenia zaważyły na jego stosunku do Polski Ludowej.

Zainteresowanym polecamy też inne, nie-poetyckie utwory włościanina z Osobnicy, dotyczące m.in. Polaków w Brazylii i historii Zamku Odrzykońskiego.

Oryginały książek opracowanych cyfrowo przez PBC WiMBP w Rzeszowie z lat 1924 do 1964 dostępne są w Gminnej Bibliotece Publicznej w Jaśle z/s w Szebniach i jej Cyfrowym Archiwum Tradycji Lokalnej.

Gminna Biblioteka posiada bogaty zbiór utworów pisarza oraz kilkaset dokumentów archiwalnych, rękopisów i fotografii poety z Osobnicy.

Artykuł pochodzi z Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej WiMBP w Rzeszowie.

GBP w Jaśle z/s w Szebniach

UGJ

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 25 marzec 2019 21:23

Media

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.